UD483 – czynności sprawdzające pod lupą. Co może się zmienić dla podatników i biur rachunkowych?

Ministerstwo Finansów poinformowało o wpisaniu do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu UD483, określanego jako „Deregulacja 2.0”.

Jednym z głównych obszarów planowanych zmian jest procedura czynności sprawdzających. Zapowiedziano m.in. wprowadzenie maksymalnego terminu ich zakończenia oraz obowiązku informowania podatnika o przebiegu i wyniku tych czynności.

Na razie znamy jednak przede wszystkim kierunek zmian, a nie szczegółowe rozwiązania legislacyjne.

Co wiemy o projekcie UD483? Jakie znaczenie mogą mieć zapowiadane zmiany dla przedsiębiorców i biur rachunkowych?

1. Czym są czynności sprawdzające?

Czynności sprawdzające to jedna z podstawowych form weryfikacji rozliczeń podatkowych przez organy podatkowe. Są mniej sformalizowane niż kontrola podatkowa czy postępowanie podatkowe, ale mogą mieć istotne znaczenie dla podatnika.

Zgodnie z Ordynacją podatkową służą m.in. sprawdzaniu terminowości składania deklaracji i wpłacania podatków, weryfikacji formalnej poprawności dokumentów oraz ustalaniu stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do sprawdzenia ich zgodności z przedstawionymi dokumentami.

W określonych przypadkach obejmują również weryfikację wydatków i przychodów podatnika czy danych przedstawionych przy rejestracji podatkowej.

Obecne przepisy nie ustanawiają ogólnego, maksymalnego terminu zakończenia całej procedury czynności sprawdzających oraz nie przewidują również ogólnego obowiązku informowania podatnika o rozpoczęciu i zakończeniu każdej takiej procedury.

W praktyce oznacza to, że podatnik nie zawsze otrzymuje jasną informację, jaki jest formalny zakres prowadzonych czynności i czy organ uznaje je już za zakończone.

2. Jakie zmiany przewiduje projekt UD483?

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przy zapowiedzi projektu, planowane zmiany obejmują kilka istotnych obszarów.

Maksymalny termin zakończenia czynności sprawdzających

Jednym z głównych założeń jest wprowadzenie trzymiesięcznego terminu na zakończenie czynności sprawdzających. To potencjalnie istotna zmiana, ponieważ obecnie przepisy nie określają ogólnego maksymalnego czasu trwania całej procedury.

Obowiązek informowania podatnika

Projekt ma wprowadzić obowiązek przekazywania podatnikowi informacji o rozpoczęciu, zakończeniu i wyniku czynności sprawdzających. Takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć przejrzystość działań organów i ułatwić podatnikowi ustalenie, na jakim etapie znajduje się jego sprawa.

Doprecyzowanie ram procedury

Zapowiedziano również precyzyjniejsze określenie ram czynności sprawdzających oraz wzmocnienie gwarancji procesowych i ochrony prawnej podatników. Szczegółowe znaczenie tych zmian będzie można ocenić dopiero po zapoznaniu się z konkretnymi propozycjami przepisów.

UD483 nie ogranicza się jednak do czynności sprawdzających. W zapowiedzi wymieniono również m.in.:

• obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w przypadku złożenia pierwotnej deklaracji po terminie;
• wydłużenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji podatkowej z 14 do 30 dni;
• możliwość zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania;
• obowiązek wykorzystywania przez organ informacji, które już posiada lub może uzyskać bez angażowania podatnika;
• ograniczenie wszczynania z urzędu postępowań podatkowych w określonych przypadkach, gdy przewidywana kwota uszczuplenia nie przekracza 80 zł.

Są to zapowiedzi rozwiązań, a nie obowiązujące już przepisy. Ich ostateczny zakres będzie zależał od treści projektu i dalszego przebiegu prac legislacyjnych.

3. Co zmiany mogą oznaczać dla przedsiębiorców i biur rachunkowych?

Już na podstawie przedstawionych założeń można wskazać kilka obszarów, w których zmiany mogą mieć praktyczne znaczenie.

Jasna informacja o rozpoczęciu i zakończeniu czynności

Obowiązek informowania podatnika o rozpoczęciu, zakończeniu i wyniku czynności sprawdzających mógłby zwiększyć przejrzystość relacji z organem podatkowym.

Obecnie podatnik może mieć wątpliwości czy weryfikacja dotyczy jednego okresu rozliczeniowego, kilku deklaracji czy szerszego zakresu dokumentacji. Może również nie wiedzieć, czy organ zakończył już czynności, czy nadal analizuje przedstawione informacje.

Dla biura rachunkowego taka wiedza ma znaczenie organizacyjne. Ułatwia ustalenie czy sprawa wymaga dalszych działań, czy należy oczekiwać kolejnych pytań organu i czy można uznać dany etap weryfikacji za zamknięty.

Nie oznacza to jednak, że samo zawiadomienie będzie równoznaczne z potwierdzeniem prawidłowości wszystkich rozliczeń podatnika. Znaczenie będzie miał przede wszystkim zakres czynności oraz treść przekazanej informacji.

Trzy miesiące na zakończenie czynności

Wprowadzenie maksymalnego terminu mogłoby zwiększyć przewidywalność działań organów podatkowych. Przedsiębiorca i obsługujące go biuro rachunkowe zyskałyby punkt odniesienia przy planowaniu dalszych działań oraz ocenie, jak długo może potrwać weryfikacja.

Nie można jednak jeszcze przesądzić, czy termin będzie liczony od pierwszej czynności organu, zawiadomienia podatnika czy innego zdarzenia. Nie wiadomo również, czy przewidziane zostaną wyjątki ani jakie skutki będzie miało przekroczenie terminu.

To właśnie te elementy przesądzą o praktycznej skuteczności proponowanego rozwiązania.

Większa przejrzystość, ale również nowe pytania

Dla biur rachunkowych szczególnie ważne będzie to, jak nowe zasady wpłyną na komunikację między organem, podatnikiem i osobą prowadzącą jego rozliczenia.

Jeżeli procedura zostanie precyzyjniej określona, łatwiej będzie ustalić jej zakres i etap. Jednocześnie konieczne będzie sprawdzenie, jakie uprawnienia i obowiązki będą wiązać się z poszczególnymi czynnościami oraz jak nowe zasady będą funkcjonować w praktyce.

Dlatego na tym etapie warto mówić o potencjalnie istotnej zmianie, ale nie przesądzać jeszcze, że będzie ona oznaczać przełom w relacjach podatników z organami.

4. Na jakie kwestie trzeba jeszcze poczekać?

Bez pełnej treści projektu nie sposób rzetelnie ocenić wszystkich skutków planowanych zmian. Już teraz można jednak wskazać pytania, na które odpowiedź będzie szczególnie istotna.

W przypadku trzymiesięcznego terminu:

• Od jakiego momentu będzie liczony?
• Czy przewidziane zostaną sytuacje, w których termin będzie mógł zostać wydłużony?
• Jakie konsekwencje będzie miało jego przekroczenie?

W przypadku obowiązku informacyjnego:

• W jakiej formie organ będzie przekazywał informacje?
• Jak szczegółowo będzie musiał określać zakres czynności?
• Co będzie musiał zawierać komunikat o ich wyniku?
• Czy zakończenie czynności będzie wiązało się z określonymi skutkami dla możliwości dalszej weryfikacji tych samych rozliczeń?

W przypadku ram samej procedury:

• Jak zostaną określone granice czynności sprawdzających?
• Jakie uprawnienia organów i gwarancje dla podatników zostaną doprecyzowane?
• Jak nowe rozwiązania będą się odnosić do innych procedur podatkowych?

Odpowiedzi na te pytania pozwolą ocenić, czy projekt rzeczywiście zapewni podatnikom większą przewidywalność i skuteczniejszą ochronę proceduralną.

5. Co dalej z projektem UD483?

Na obecnym etapie dostępna jest zapowiedź kierunku zmian, a nie pełna treść projektowanych przepisów. Termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów wskazano na I kwartał 2027 r.

Po opublikowaniu projektu będzie można przeanalizować konkretne rozwiązania, zestawić je z obowiązującymi regulacjami i ocenić ich możliwe konsekwencje dla przedsiębiorców oraz biur rachunkowych.

W Back Office Partner będę śledzić dalsze prace nad UD483. Po udostępnieniu projektu wrócę do tematu z bardziej szczegółową analizą proponowanych zmian.